ECO-learning

Leerproces

Elk leerproces onderscheidt registratie, codering en uiteindelijk de weergave. Elke fase vergt onderbouw. Ten einde te leren, dienen we eerst te begrijpen en vervolgens te onthouden, want zonder geheugen, geen aanleren. Het wonderlijke orgaan waar alles zich afspeelt: de hersenen.

De linker hersenhelft

De linker hersenhelft is ons analytisch deel. Het vergelijkt, controleert, telt. Dit deel functioneert overeenkomstig tijd en ruimte. Informatie van buitenaf wordt er stelselmatig vergeleken met de al aanwezige informatie. Wanneer een informatie strijdig is met de al aanwezige data, wordt deze soms weggelaten om toch nog een logisch geheel te vormen. Deze filtering gebeurt vooraleer de informatie wordt gecodeerd. Het is deze filterfunctie die ons het leven lastig maakt bij het aanleren van een nieuwe taal. De nieuwe woorden lijken ons vreemd, soms bizar, onlogisch, zeker in vergelijking met de al aanwezige woordenschat, en bemoeilijk zo het vlot aanleren. Niettegenstaande dit alles is het toch deze hersenhelft die maakt dat we kunnen overleven in deze wereld.

De rechter hersenhelft

De recher hersenhelft daarentegen is niet verbonden met tijd-ruimte. Het is een beetje zoals tijdens onze dromen : we zijn vandaag, gisteren en morgen tegelijkertijd. Hier en elders in een oogwenk. Hier bestaat geen filtering. In feite is het zoals tijdens onze kindertijd. Onze linker hersenhelft was nog onvoldoende ontwikkeld om al te filteren. Hierdoor leren jonge kinderen al het ware spontaan en onmiddellijk een vreemde taal. De taalstructuren worden aangeleerd zonder daadwerkelijke studie, maar automatisch.

Onze Westerse samenleving focust veel te vaak op de linker hersenhelft, waarbij de ontelbare mogelijkheden van de rechter hersenhelft onvoldoende aangesproken worden. De Suggestopedie is een techniek die niet alleen de rechter hersenhelft aanspreekt, maar samen met de linker hersenhelft de ‘boostende’ synergie van beide hersenhelften bevordert.

Geheugen

Onze hersenen bestaan uit miljoenen zenuwcellen, die we neuronen noemen, welke onderling met elkaar verbonden zijn. Alle soorten verbindingen zijn mogelijk. Deze connecties worden synapsen genoemd. Ter hoogte van deze synapsen wordt de zenuwprikkel, actiepotentieel genaamd, omgezet in een vrijzetting van chemische stoffen. Deze stoffen noemen we neurotransmitters. Het actiepotentieel in de aanvoerende zenuwcel activeert blaasjes, welke hun inhoud, zijnde een hoeveelheid neurotransmitter, vrijgeven in de synaps. Deze moleculen binden aan het membraan van de volgende zenuw waar ze een actiepotentieel doen ontstaan, dat dan verder loopt naar de volgende zenuw. Dit ganse proces wordt door enzymen gestuurd. Verschillende netwerken van neuronen gebruiken verschillende neurotransmitters. Sommige zijn bekend bij het grote publiek zoals serotonine, gekend i.v.m. depressie, noradrenaline, acetylcholine en dopamine. Deze laatste speelt een belangrijke rol in het geheugenproces.

De netwerken

Onze hersenen zijn in werkelijkheid een supernet van netwerken, allen onderling verbonden op verschillende niveaus. Elk netwerk gebruikt een eigen neurotransmitter. Zo ontstaan er tal van netwerken met een specifieke chemische stof. Deze netwerken zijn onderling op verscheidene wijze onderling verbonden. De complexiteit van dit netwerk zou een internetsurfer verstomd doen staan.

Het geheugen in niet gelocaliseerd op één welbepaalde plaats, maar komt overeen met het activeren van een deel van een netwerk. Er vormt zich als het ware een lichtflits over een deel van het netwerk, als een geheugenspoor. Elke herinnering komt overeen met een specifieke activering van een deel van het netwerk. Doordat de netwerken onderling verbonden zijn activeert een sterke flits andere netwerken in meer of mindere mate. Hoe sterker een flits, hoe emotioneel geladener, hoe sterker de activeren van andere netwerken.

Herhaling

We weten sinds de oudheid dat de hoeksteen van elk geheugenproces de herhaling is. Dit is volkomen compatiebel met de prikkeloverdracht ter hoogte van de synapsen, waar enzymen dit proces sturen. De herhaalde stimulering van deze processen verhoogt de productie van deze enzymen, hetgeen herhaaldelijk opnieuw moet worden gestimuleerd om actief te blijven ter hoogte van deze synapsen. Vijf maal herhalen zou de beste resultaten geven.

Zoals al hoger vermeld, zijn alle netwerken verbonden met naburige netwerken. Stimulering van een netwerk activeert gedeeltelijk naburige netwerken. Dit is de basis voor de associaties.

Gekoppelde herinneringen

Het associatieproces wordt bewust gebruikt bij het aanleren van nieuwe leerstof. Associaties zijn sterker wanneer ze leuk zijn, kleurrijk, fantasierijk, sterk en origineel. In feite bevorderen wij hier de onderlinge verbondenheid van de verschillende netwerken, dat neerkomt op een sterkere geheugenflits, welke langer en duidelijk blijft. Concreet worden nieuwe woorden best ingebed in betekenisvolle zinnen, geassocieerd met gekende woorden en onbekende woorden. Een vergemakkelijkte memorisatie via sleutelzinnen.

Synesthesie

Onze overleving hangt af van de snelheid van onze reacties ten aanzien van gevaren in onze omgeving. Om dit efficiënt te kunnen doen werken alle zintuigen tezamen. Dit laat een onmiddellijke verwerking van de binnenkomende gegevens toe. Het is slechts op volwassen leeftijd dat onze zintuigen differentiëren en zich onderscheiden van elkaar. In onze prille jeugd vormen ze nog een kluwen zodat jonge kinderen soms kleuren kunnen proeven, muziek kunnen ruiken. Dit fenomeen wordt als normaal beschouwd op jonge leeftijd, maar als afwijkend bestempeld op volwassen leeftijd, en kreeg de naam synesthesie. In feite kunnen we de zintuiglijke verbondenheid gebruiken om het geheugenspoor te versterken, net zoals bij associaties.

Toegepaste Suggestopedie

In de suggestopedie vinden we alle hoger vermelde elementen terug bij het aanleren van talen. Zes fasen worden beschreven: het onthaal, de begeleiding naar het thema van de dag, het leerconcert, de oefen en activatie-fase, de mentale integratie en het afsluitritueel.

De rode draad doorheen deze verschillende fasen is het creëren van een relaxatietoestand waarbij een versoepeling van de filterende functie van onze linker hersenen wordt bekomen. Tegelijkertijd richten we ons rechtstreeks tot onze rechter hersenen. Het begeleiden naar het thema van de dag is de eerste aanzet naar het geheugenspoor in onze hersenen en prikkelt reeds al onze zintuigen.

Het leerconcert is als het ware de climax, het hoogtepunt in deze benadering. Hier komen alle zintuigen samen, waarbij de aangereikte leerstof in verschillende toonaarden wordt aangeboden, ondersteund door klassieke muziek. Dit geheel bewerkstelligt een verhoogde receptiviteit (rechter hersenen) terwijl meerdere zintuigen worden geprikkeld (synesthesie). De nieuwe taalelementen worden onder de vorm van een verhaal of een dialoog aangeboden, waarbij associaties worden uitgelokt. De oefen en activatie-fase speelt in op het fundamenteel principe van het geheugen: de herhaling. De mentale integratie vindt plaats doorheen het proces waarbij de student zelf een soort mindmap maakt van wat hij/zij geleerd heeft. Weerom wordt hier de visueel-auditief-ruimtelijke gestimuleerd. Dit bewerkstelligt een sterkere mnemotechnische verankering.

Het afsluitritueel concentreert zich niet alleen op de verworvenheden van de leereenheid, maar eveneens op de sfeer en de eigen emotionele beleving van de deelnemer. Deze fase richt zich naar de rechter hersenen (emotionele) en de linker hersenen (logisch denken).